<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<page xmlns="http://projectmallard.org/1.0/" type="topic" id="introduction" xml:lang="az">
  <info>
    <link type="guide" xref="index#getting_started"/>
    <link type="next" xref="howto_setting_up_accerciser"/>
    <title type="sort">1. Accerciser nədir?</title>
    <desc>İnteraktiv əlçatanlıq araşdırıcısı</desc>
    <credit type="author">
      <name>Eitan Isaacson</name>
      <email>eitan@ascender.com</email>
    </credit>
    <credit type="author">
      <name>Peter Parente</name>
      <email>pparent@us.ibm.com</email>
    </credit>
    <credit type="author">
      <name>Aline Bessa</name>
      <email>alibezz@gmail.com</email>
    </credit>
    <license>
      <p>Creative Commons Eyni Şərtlərlə Paylaş 3.0</p>
    </license>
  
    <mal:credit xmlns:mal="http://projectmallard.org/1.0/" type="translator copyright">
      <mal:name>Tərcümə: Ramal Rəhimov</mal:name>
      <mal:email>jhonaluman@gmail.com</mal:email>
      <mal:years>2025</mal:years>
    </mal:credit>
  </info>
  <title><app>Accerciser</app> nədir?</title>
  <p><app>Accerciser</app> – Python ilə yazılmış interaktiv əlçatanlıq araşdırıcısıdır. O, vidjetləri yoxlamaq, təhlil etmək və onlarla qarşılıqlı əlaqə qurmaq üçün AT-SPI kitabxanasından istifadə edir. Bu, tətbiqin yardımçı texnologiyalara və avtomatlaşdırılmış test sistemlərinə düzgün məlumat verib-vermədiyini yoxlamağa imkan yaradır. <app>Accerciser</app> əlçatanlıq məlumatlarını fərdi görünüşlə əks etdirmək üçün istifadə oluna biləcək əlavələrlə təchiz olunmuşdur.</p>

  <p>Standart olaraq, <app>Accerciser</app>-in əsas interfeysi üç hissədən ibarətdir: bütün masaüstü əlçatanlıq iyerarxiyasının ağac görünüşü – yəni <link xref="desktop_tree_view"> Tətbiq Ağacı Baxışı</link> – və iki əlavə sahəsi. Əgər bütün əlavələri bir sahədə görmək, yəni interfeysi üç yerə deyil, iki yerə bölmək istəyirsinizsə, <keyseq><key>Ctrl</key><key>T</key></keyseq> düymələrini basın. Üç hissəyə qayıtmaq üçün eyni düymə birləşməsini yenidən basın.</p>

  <note style="tip">
    <p>Masaüstünüzdə əlçatanlıq dəstəyinin aktiv olduğundan əmin olun – əks halda <app>Accerciser</app> gözlənildiyi kimi işləməyəcək.</p>
  </note>

  <figure>
    <title><app>Accerciser</app></title>
    <desc><app>Accerciser</app>-in standart interfeysi.</desc>
    <media type="image" mime="image/png" src="figures/accerciser-view.png">
      <p><app>Accerciser</app>-in standart interfeysi.</p>
    </media>
  </figure>

  <section id="intended_audience">
    <title><app>Accerciser</app>-in nəzərdə tutulduğu auditoriya</title>
    <p><app>Accerciser</app> müxtəlif istifadəçi qruplarının ehtiyaclarını ödəyir. İstifadəçi interfeysi proqramçıları tətbiqlərinin bütün funksiyaları AT-SPI vasitəsilə əldə oluna bildiyini yoxlamaq üçün bu vasitədən istifadə edirlər. Yardımçı texnologiya proqramçıları AT-SPI tərəfindən onların tətbiqlərinə təqdim edilən məlumatları görə bilirlər. Avtomatlaşdırılmış interfeys testlərini hazırlayanlar üçün <app>Accerciser</app> faydalıdır, çünki bu vasitə hədəf tətbiqdən alınacaq müxtəlif hadisələri göstərir.</p>
  </section>

  <section id="accerciser_plugin_architecture">
    <title><app>Accerciser</app>-in əlavə (plugin) arxitekturası</title>
    <p><app>Accerciser</app> genişləndirilə bilən, əlavələrə əsaslanan bir arxitekturaya malikdir. Onun əsas kod bazası kifayət qədər kiçikdir və funksionallıqlarının əksəriyyəti standart əlavələrdən ibarətdir:</p>
    <list>
      <item>
        <p><link xref="interface_viewer_plugin">İnterfeys Göstəricisi</link> – Hədəf tətbiqin əlçatan vidjetləri tərəfindən təqdim edilən AT-SPI interfeyslərini araşdırmağa imkan verən əlavə.</p>
      </item>
      <item>
        <p><link xref="validator_plugin">AT-SPI Doğrulayıcısı</link> – Hədəf tətbiqin əlçatanlığını yoxlamaq üçün testlər tətbiq edən əlavə.</p>
      </item>
      <item>
        <p><link xref="event_monitor_plugin">Hadisə Monitoru</link> – Hədəf tətbiq tərəfindən yaranan AT-SPI hadisələrini real vaxtda göstərən əlavə.</p>
      </item>
      <item>
        <p><link xref="quick_select_plugin">Sürətli Seçim</link> – <app>Accerciser</app>-in Tətbiq Ağacı Baxışında əlçatan vidjetləri tez seçmək üçün qlobal klaviatura qısa yolları təqdim edən əlavə.</p>
      </item>
      <item>
        <p><link xref="api_browser_plugin">API Baxıcısı</link> – Hədəf tətbiqin hər bir əlçatan vidjetində mövcud olan interfeysləri, metodları və atributları göstərən əlavə.</p>
      </item>
      <item>
        <p><link xref="ipython_plugin">IPython Konsolu</link> – Hədəf tətbiqin seçilmiş əlçatan vidjetlərinə çıxışı olan tam interaktiv Python komanda mühitini təmin edən əlavə.</p>
      </item>
    </list>
  </section>


  <section id="more_about_gnome_accessibility">
    <title>Əlçatanlıq haqqında daha ətraflı</title>
    <p>Əlçatanlıq masaüstü mühitinin bütün aspektlərinə təsir etməli olan əsas bir dəyərdir. GNOME mühitində bunu həyata keçirmək üçün ATK və AT-SPI kimi kitabxanalar yaradılmışdır. Bu kitabxanalar əvvəlcə GNOME üçün hazırlanmış olsa da, hazırda digər masaüstü mühitlərində də istifadə olunur. GNU/UNIX sistemləri üçün əlçatanlıq kitabxanaları haqqında daha çox məlumat almaq üçün aşağıdakı mənbələrə baxa bilərsiniz:</p>
    <list>
      <item>
        <p><link href="http://developer.gnome.org/atk/">ATK Əlçatanlıq Alət Dəsti</link> – ATK digər alət dəstləri və tətbiqlər tərəfindən həyata keçirilən əlçatanlıq interfeyslərini təqdim edir. ATK interfeyslərindən istifadə etməklə əlçatanlıq vasitələri işlək tətbiqləri tam şəkildə görmək və idarə etmək imkanı əldə edir.</p>
      </item>
      <item>
        <p><link href="http://developer.gnome.org/at-spi-cspi/stable/">AT-SPI</link> - AT-SPI köməkçi texnologiyaların işləyən tətbiqlərdən sorğu göndərməsi və bildiriş alması üçün əsas xidmət interfeysidir. Əlavə materiallara <link href="http://accessibility.kde.org/developer/atk.php#coreclasses">KDE Əlçatanlılıq İnkişaf Cəmiyyəti</link>.</p>
      </item>
      <item>
        <p><link href="https://help.gnome.org/users/gnome-help/stable/a11y.html">GNOME Masaüstü Əlçatanlıq Bələdçisi</link> – GNOME masaüstü mühitinin əlilliyi olan istifadəçilərin ehtiyaclarını necə qarşıladığını öyrənmək istəyən hər kəs üçün bələdçi.</p>
      </item>
      <item>
        <p><link href="http://developer.gnome.org/accessibility-devel-guide/stable/">GNOME Əlçatanlıq Tərtibatçı Bələdçisi</link> – Tətbiqlərinin mümkün qədər geniş istifadəçi kütləsi üçün əlçatan olmasını təmin etmək istəyən proqramçılar üçün bələdçi.</p>
      </item>
      <item>
        <p><link href="https://wiki.gnome.org/Accessibility">GNOME Əlçatanlıq Layihəsi</link> – GNOME Əlçatanlıq Layihəsi yuxarıda qeyd olunan bələdçilərlə yanaşı, istifadəçilər, proqramçılar və sistem administratorları üçün bir çox digər faydalı keçidləri də özündə birləşdirir.</p>
      </item>
    </list>
  </section>

</page>
